Voor de schone schijn

Door Paul Cordy op 21 augustus 2017, over deze onderwerpen: District Antwerpen

Onlangs vroeg districtsraadslid Christophe Wuyts, fractieleider van onze coalitiepartner Open VLD in het district, de cijfers op van het aantal schijnhuwelijken in de voorbije jaren. In 2012 kregen in Antwerpen 103 koppels te horen dat hun vraag om te trouwen geweigerd werd. Dat aantal halveerde in 2014, maar steeg weer in 2015. In 2016 ging het opnieuw heel lichtjes de goede kant uit. En tot vandaag werden in 2017 welgeteld 10 huwelijken geweigerd. Uit deze cijfers kan dus worden afgeleid dat het aantal schijnhuwelijken daalt, al moeten we er uiteraard wel rekening mee houden dat we voor 2017 nog geen definitieve conclusies kunnen trekken.

Wat is een schijnhuwelijk?

Wanneer mensen trouwen dan neemt de wetgever aan dat ze dat doen om een duurzame samenlevingsband op te bouwen. Doen ze dat om andere redenen, dan kan je spreken van een schijnhuwelijk. Maar waarom zou men een schijnhuwelijk aangaan? De belangrijkste reden is om verblijfsrecht te krijgen. Iemand die geen visum heeft, kan trouwen met iemand die de Belgische nationaliteit heeft of met iemand met een andere nationaliteit die wel het recht heeft om in België te wonen. Dat huwelijk zorgt er dan meteen voor dat de buitenlandse huwelijkspartner meteen ook in ons land mag wonen.

In het Burgerlijk Wetboek staat dat als volgt omschreven: een huwelijk waarbij ‘ondanks de gegeven formele toestemmingen tot het huwelijk, uit een geheel van omstandigheden blijkt dat de intentie van minstens één van de echtgenoten kennelijk niet gericht is op het tot stand brengen van een duurzame levensgemeenschap, maar enkel op het bekomen van een verblijfsrechtelijk voordeel.” Een dergelijk schijnhuwelijk is verboden en moet geweigerd worden door de ambtenaar van de burgerlijke stand. Belangrijk: het volstaat niet dat iemand illegaal in het land is om een huwelijk te weigeren, er moet echt vastgesteld worden dat men in feite fraude wil plegen. Men mag een schijnhuwelijk ook niet verwarren met een gedwongen huwelijk (ook verboden), een gearrangeerd huwelijk of een verstandshuwelijk.

Hoe weet men of het over een schijnhuwelijk gaat?

Wanneer mensen een huwelijksaangifte doen waarbij blijkt dat één van beiden niet het recht heeft om hier te verblijven, dan gaan de loketbeambten kijken of er aanwijzingen zijn die wijzen op een schijnhuwelijk. Via gesprekken en interviews, via een woonstcontrole van de politie, op basis van asielaanvragen, gerechtelijke dossiers en adviezen van het parket wordt dan beslist of het koppel effectief mag trouwen. Uit interviews blijkt dan bijvoorbeeld dat de partners elkaar nauwelijks kennen, dat ze soms zelfs nauwelijks met elkaar kunnen praten omdat er geen gemeenschappelijke taal is, dat er sprake is van andere relaties, dat een huwelijk niet rijmt met bepaalde verklaringen uit een asielaanvraag, dat er geld geboden werd om te trouwen… Vooraleer er effectief een huwelijk geweigerd wordt, moeten er verschillende aanwijzingen zijn dat het om een schijnhuwelijk gaat.

Waarom een schijnhuwelijk weigeren?

Zijn mensen dan niet vrij een huwelijk om welke reden dan ook aan te gaan? Waarom moet de wet dat verbieden? Het is normaal dat de overheid de controle wil houden over wie er zich legaal in ons land vestigt. Wie hier wil wonen dient dat via de normale wegen aan te vragen, en niet via achterpoortjes zoals een schijnhuwelijk. Maar er is meer. Als ik de dossiers inkijk – als ambtenaar burgerlijke stand beslis ik finaal over iedere weigering – dan kom ik daarin vaak de meest schrijnende toestanden tegen. Want wie een schijnhuwelijk wil aangaan gaat dat natuurlijk niet zomaar aan iemand vragen, maar zoekt een mogelijke ‘partner’ die zwak genoeg staat om dat huwelijk aan te gaan. Het gaat dan om mensen die in geldnood zitten, om mensen die onder druk worden gezet om iemand uit familie of omgeving op die manier verblijfsrecht te geven of om mensen die gewoonweg misleid worden over de bedoelingen van de huwelijkspartner. Ik ben zelfs al gevallen tegengekomen waar men mentaal gehandicapten probeert in te schakelen voor een schijnhuwelijk. Kortom, de strijd tegen schijnhuwelijken is niet alleen belangrijk om mensen verblijfsrecht te weigeren die daar in se ook geen recht op hebben, maar vaak evengoed om de andere ‘partners’ in dat huwelijk tegen zichzelf te beschermen.

Kan zoiets alleen via een schijnhuwelijk?

Een schijnhuwelijk is niet de enige piste. Evengoed kan men verblijfsrecht verkrijgen via de wettelijke samenwoonst. Minder rompslomp, en makkelijker om er terug van af te geraken? Niet helemaal. Wanneer we vermoeden dat men een schijnsamenwoonst aangaat, dan wordt dat op dezelfde manier onderzocht als bij een schijnhuwelijk.  Ook deze toegangspoort wordt dus gesloten. Dat er minder schijnhuwelijken zijn dan in het verleden is duidelijk het gevolg van die controles: men weet stilaan dat de kans op weigering zeer groot is. En toen ging men op zoek naar andere mogelijkheden, en kwam men uit bij schijnerkenningen. Hoe verloopt dit? Heel eenvoudig: je overtuigt een aanstaande en alleenstaande moeder om haar kind door jou te laten erkennen en meteen kan je aanspraak maken op verblijfsrecht. Dat het kind dan al van voor zijn geboorte opgezadeld zit met een valse vader zal jou een zorg wezen. Tot voor kort kon hier niet tegen opgetreden worden, maar dankzij Theo Francken is de wet aangepast zodat ook dit in de toekomst onmogelijk zal worden.

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is